984 North Milwaukee Avenue Chicago, IL 60642-4101 (773) 384-3352 || Opening hours: Friday-Tuesday: 11 a.m.–4 p.m. Wednesday: 11 a.m.–7 p.m. Thursday: CLOSED

Na marginesie… Polska 1974–1990. Fotografie Stanisława Kulawiaka i Grupy Twórczej SEM

Na marginesie... Polska 1974-1990

Fotografie Stanisława Kulawiaka i Grupy Twórczej SEM

Stanisław Kulawiak, Rzeźnik z połową świni, Bobrowniki nad Prosną, 1983

Stanisław Kulawiak, Rzeźnik z połową świni, Bobrowniki nad Prosną, 1983

Nowa wystawa, która gości w Muzeum Polskim do 31 sierpnia, prezentuje czarno-białe fotografie przedstawiające życie w Polsce w latach 1974-1989 autorstwa Stanisława Kulawiaka, fotoreportera, redaktora, wydawcy i właściciela Oficyny Wydawniczej Kulawiak w Ostrzeszowie.

Choć wiele z tych zdjęć demaskuje to co znany fotograf i krytyk Jerzy Lewczyński nazywa „pejzażem nonsensu" komunistycznej egzystencji (Jerzy Lewczyński, Uśmiech przez łzy, w: ”Stanisław Kulawiak. Na peryferiach PRL”, Gliwice, Listopad 2008), z reguły fotografie te nie skupiają się na wydarzeniach politycznych. Adam Sobota, historyk fotografii, w taki oto sposób podsumował prace Stanisława Kulawiaka:

„... fotografie zostały wykonane w Polsce w końcowej fazie istnienia (okres 1974–1989) tej formacji politycznej, jaką był PRL, i rejestrują wiele charakterystycznych przejawów ówczesnej rzeczywistości. Pokazują [...] szarzyznę i ubóstwo sfery publicznej, toporność modernizacji, natręctwo socjalistycznych sloganów, drętwą ceremonialność władzy, jak i przykłady zorganizowanego społecznego protestu od roku 1980. Głównym zamierzeniem autora nie wydaje się jednak stworzenie kroniki wydarzeń politycznych [...] Jego fotografie powstawały w najbliższym otoczeniu miejsc, gdzie się urodził i mieszka (Ostrzeszów i okolice), gdzie studiował (Kraków) i tam, gdzie okazjonalnie bywał. Nie są tam ukazane jakieś wyjątkowe sytuacje, gdyż decyzja o naświetleniu klatki filmu wynikała z wczuwania się autora zdjęć w zwykły rytm życia ludzi, wyznaczany codziennymi czynnościami, pracą, lokalnymi warunkami i zwyczajami [...]

Stanisław Kulawiak, Gry uliczne romskich dzieci, Bystrzyca Kłodzka, 1977

Stanisław Kulawiak, Gry uliczne romskich dzieci, Bystrzyca Kłodzka, 1977

Stanisław Kulawiak pozostał wierny temu stylowi twórczego działania... Intrygowało go znaczenie tego, co ... — jako program artystyczny — nazwane zostało „autentyzmem", przez tworzącego w Ostrzeszowie poetę Stanisława Czernika... Sposób fotografowania (Kulawiaka) i to, jak reagują na obecność fotografa ludzie, utwierdza nas w przekonaniu, że autor tych zdjęć jest w zażyłości ze swoimi modelami albo przynajmniej w jakiś sposób przynależy do tego środowiska." (Adam Sobota, “Tak to było”, w: ”Stanisław Kulawiak. Na peryferiach PRL”, Wrocław, grudzień 2008)

Stanisław Kulawiak rozpoczął swoją przygodę z fotografią w 1974 roku w czasie studiów na Wydziale Elektrycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Tutaj wraz z grupą kolegów, między innymi Zbigniewem Bzdakiem (dziś fotoreporterem Chicago Tribune) prowadził Studencką Agencję Fotograficzną, założył Jaszczurową Galerię Fotografii oraz Grupę Twórczą SEM. Zadaniem tej ostatniej było organizowanie działań zacierających granice między fotografią a rzeczywistością w ramach nurtu „fotografii ekspansywnej". Przykładowym projektem grupy były „Akcja Stołówka" (1977) polegająca na rozwieszeniu w normalnie funkcjonującej przestrzeni studenckiej stołówki 200 dużych fotografii przedstawiających stołówkę i przygotowywanie posiłków. Inny projekt, „Akcja Próbna 2", pokazywał ciąg fotografii postaci stojących w sklepowych kolejkach w skali 1:1. Jak pisze Sobota5 „krytyczna wymowa tego pokazu była łatwa do zrozumienia, gdyż braki zaopatrzenia i wszechobecność kolejek stanowiły wówczas codzienne doświadczenie mieszkańców Polski"

Odtworzony projekt „Kolejka" jest częścią wystawy Na marginesie... Tym, którzy żyli w ówczesnej rzeczywistości przypomni znajomy obraz i przymusowy sposób spędzania czasu. Niejednemu skojarzy się też zapewnie z historycznymi fotografiami kolejek z okresu amerykańskiego Wielkiego Kryzysu lat 30tych XX wieku.

Wierzymy, że ta prezentacja nie tak odległej polskiej przeszłości oferuje interesujące doświadczenie zarówno dla Polaków, którzy żyli w komunistycznej Polsce jak i dla szerokiego grona odbiorców, którzy nigdy nie doświadczyli egzystencji w tym systemie.

 

Kontakt: Julita Siegel, curator wystawy, julita-siegel@polishmuseumofamerica.org , (773) 384-3352 wew. 2107

 

Sponsorzy

kategorie

platynowa   $1000 +

Stephen & Jamie Kusmierczak

Conrad B. Miczko

Daniel & Danielle Aneszko

Małgorzata Palka & Daniel Sobol

złota   $500 +

Susan Drymalski Bowey

Steven D. Ryder & Angela R. Mersch

Legion of Young Polish Women

srebrna   $250 +

Bozenna & Andy Haszlakiewicz

Scott McLanahan MD

brązowa   $100 +

Klára & Robert Swiderski

Esther Witek

Virginia M. Cudecki

Dr. Geraldine Balut Coleman

Michael H. Traison

miedziana   $25 +

Hanna M. Przybylski

POMOC RZECZOWA

Polamer, Inc.

SB Signs & Apparel

Wiesław Drozdowski, Drukarnia KURSOR

Related News